Hiểu rõ bản chất: Cách đọc máy đo điện tim

Máy đo điện tim là thiết bị y tế dùng để đo tín hiệu điện tim (ECG), giúp phát hiện những bất thường từ tim, từ đó giúp bác sĩ chẩn đoán, dự báo một số bệnh lý, nguy cơ về tim mạch như rối loạn nhịp và nhồi máu cơ tim...

Tín hiệu điện tim có thể bị nhiễu do sự ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài, thiết bị nối đất, các thiết bị xung quanh có từ tính mạnh, các thiết bị điện quang và thậm chí là các vật dụng kim loại gắn liền với bệnh nhân.

Drvip xin chia sẻ Cách sử dụng máy đo điện tim chính xác và hiệu quả trong bài viết này.

1. Chuẩn bị dụng cụ

Cách sử dụng máy đo điện tim chính xác và hiệu quả bao gồm bước chuẩn bị dụng cụ được cho là quan trọng nhất. Các vật dùng chuẩn bị cho việc đo điện tim bao gồm:

• Máy đo điện tim
• Các điện cực và dây
• Dây nguồn của máy
• Gel bôi điện cực và khăn giấy
• Bông tẩm cồn.

2. Chuẩn bị bệnh nhân và máy móc

Cách sử dụng máy đo điện tim được cho là chính xác và hiệu quả khi bước chuẩn bị bệnh nhân và máy móc đúng cách như sau:

• Mang dụng cụ và máy đo điện tim đến nơi chuẩn bị đo
• Thông báo và giải thích cho bệnh nhân về việc sắp làm. Động viên bệnh nhân yên tâm và hợp tác. Bệnh nhân không nên hút thuốc, uống rượu, cà phê hoặc trà trước khi kiểm tra
• Kiểm tra xem chung quanh có máy móc nào lớn đang hoạt động, khả năng có thể làm ảnh hưởng tới sóng điện tim không.
• Nhắc bệnh nhân lấy trong người ra hết những gì có thể gây nhiễu sóng: kim loại, điện thoại di động…

• Cho bệnh nhân nằm thẳng, hai bàn tay ngửa, hai chân không chạm nhau. Bệnh nhân nằm đúng tư thế thoải mái và mắt nhắm. Nếu là bệnh nhân nhi không hợp tác, giãy giụa nhiều phải cho uống thuốc an thần để trẻ ngủ yên.

• Nên mặc trang phục rộng rãi để thuận tiện cho việc kiểm tra
• Làm sạch về mặt da nơi gắn các điện cực.
• Kiểm tra lại các thông số cần thiết khi tiến hành đo điện tim: kiểm tra huyết áp, cân nặng và chiều cao.
• Để lộ vùng ngực bệnh nhân hoàn toàn; bỏ cả áo ngực chứ không nên chỉ vén áo. Nếu nhân viên nam đo cho bệnh nhân nữ cần có người thứ ba trong phòng.
• Đặt máy đo điện tim ở nơi bằng phẳng, vững chắc.
• Kiểm tra nguồn điện. Nguồn điện không ổn định có thể làm mau hỏng máy mà còn làm nhiễu điện khi đo. Trong các trường hợp đó tốt nhất là nên đo bằng nguồn điện dự trữ từ pin có sẵn trong máy
• Mở máy đo điện tim. Kiểm tra máy đo điện tim có hoạt động bình thường không
• Dùng bông đã tẩm cồn lau trên bề mặt da sẽ tiếp xúc với các mặt điện cực để tăng cường diện tích tiếp xúc. Bôi gel lên bề mặt da tiếp xúc với các điện cực sẽ có hiệu quả hơn.

3. Vị trí gắn điện cực máy điện tim

Trong các cách sử dụng máy đo điện tim chính xác và hiệu quả thì việc chọn vị trí gắn điện cực cũng rất quan trọng. 

• Lau sạch bằng cồn bề mặt tiếp xúc của da với điện cực.
• Thoa một lớp gel lên vị trí da tiếp xúc với điện cực, sau đó gắn các điện cực lên da. Lưu ý khi thoa gel không nên thoa quá rộng để nhiễu điện từ điện cực này sang điện cực khác.
• Chọn vị trí da có thịt mềm để gắn điện cực, không nên đặt lên vùng xương.
• Điện tâm đồ bằng cách sử dụng máy điện tim 12 đạo trình liên quan đến việc sử dụng 10 điện cực gồm sáu điện cực trên ngực, bốn điện cực trên các chi. Đảm bảo kết nối các điện cực đúng cách và các điện cực tiếp xúc tốt với da.
• Hạn sử dụng của các điện cực phải đảm bảo bằng cách kiểm tra. Điện cực mới hay cũ, điện cực tái sử dụng hay điện cực sử dụng một lần không được trộn lẫn cũng như không sử dụng đồng thời để tránh ảnh hưởng đến kết quả ghi của điện tâm đồ.
• Điện cực hoặc phích cắm cáp không được va chạm vào các dây dẫn khác như giường kim loại,... và được thay thế toàn bộ khi cần thiết.

3.1. Điện cực chi và vị trí

Các điện cực chi được gắn vào các vị trí trên cơ thể. Trước hết, hãy làm sạch bề mặt da đặt các điện cực  bằng cồn 75%, sau đó bôi một lượng gel vừa đủ lên chỗ đã làm sạch da, không bôi quá rộng:

• Màu đỏ R (RA): Cánh tay phải/Cơ delta phải
• Màu vàng L (LA): Tay trái/Cơ delta trái
• Màu đen RF (RL): Chân phải/Chân trên càng gần thân càng tốt
• Màu xanh lá cây F (LL): Chân trái/Chân trên càng gần thân càng tốt

Chú ý: Để cải thiện sự tiếp xúc của các điện cực với bề mặt da, đôi khi cần dùng dao cạo để bỏ phần lông ở vị trí đặt điện cực. Nếu da bị bẩn, nên làm sạch bằng xà phòng và nước trước khi đến bước làm sạch bằng cồn.

3.2. Điện cực ngực và vị trí

Làm sạch các vị trí đặt điện cực bằng cồn. Có 6 vị trí đặt điện cực:

• V1: Khoang liên sườn thứ 4 cạnh xương ức bên phải
• V2: Khoang liên sườn thứ 4 ở bờ trái xương ức
• V3: Khoảng giữa điện cực V2 và V4
• V4: Khoang liên sườn thứ 5 ở giữa xương đòn
• V5: Đường nách trước bên trái ngang với V4
• V6: Đường giữa nách trái ngang với V4 và V5

Khi tất cả các điện cực đã được kết nối, hãy gắn các dây dẫn ngực liên kết với cáp cho mỗi dây dẫn nằm thấp hơn điện cực (để giảm lực căng trên dây).

3.3. Một vài chuyển đạo đặc biệt

Bên cạnh 10 chuyển đạo cơ bản, có một vài chuyển đạo đặc biệt sẽ được mắc để bác sĩ cần kiểm tra thêm:

• Điện cực V7: mắc tại khoang liên sườn 5 trên đường nách sau
• Điện cực V8: mắc tại điểm giữa đường xương vai
• Điện cực V9: mắc cạnh đường liên gai sống trái
• Điện cực V3R, V4R, V5R, V6R: Các điện cực này mắc đối xứng từng cặp với V3, V4, V5, V6 qua xương ức
• Điện cực E: mắc tại mũi ức

4. Cách sử dụng máy đo điện tim

4.1. Tiến hành đo điện tim

Cách sử dụng máy đo điện tim chính xác và hiệu quả là cần kiểm tra lại máy điện tim trước khi đo:

• Kiểm tra xem máy điện tim đã ổn định chưa, bề mặt đặt máy phải bằng phẳng và vững chắc
• Sóng có bị nhiễu trong quá trình đo cho bệnh nhân không
• Kiểm tra tất các thông số đo có đang ở vị trí bình thường không: 1mV, tốc độ 25mm/giây, chế độ tự động…

Trấn an và dặn dò bệnh nhân cố gắng nằm yên, ít cử động và không nên nói chuyện trong thời gian đo điện tim.

Nhấn nút điều khiển cho máy điện tim chạy. Trong quá trình máy chạy cần phải liên tục quan sát:

• Máy chạy bình thường hay không
• Bệnh nhân có cử động hay có xảy ra sự cố gì không như: điện giật do hở mạch, bệnh nhân run, hồi hộp…. Nếu thời tiết lạnh cần giữ ấm cho bệnh nhân.
• Khi có sự cố xảy ra trong quá trình đo phải ngừng ngay.
• Theo dõi đường đẳng điện và điều chỉnh kịp thời để tránh hình ảnh các sóng bị cắt cụt.
• Máy tự động đo theo chương trình đã được cài đặt trước. Máy sẽ tự động dừng sau khi đo xong.

Sau khi đo xong nếu thấy nhịp tim không đều phải đo thêm DII hoặc V1 liên tục 10-15 giây hoặc đo theo chỉ định. cần tiến hành như sau để đó liên tục:

• Chuyển máy từ chế độ đo tự động sang chế độ đo bằng tay. (Auto → Manual)
• Cần dịch chuyển đến chuyển đạo DII hoặc chuyển đạo được bác sĩ chỉ định  (Thường là chuyển đạo gần trục điện tim nhất)
• Nhấn đo và đếm ô hoặc bấm giờ. Cứ 1 giây là 25 ô vuông nhỏ tương ứng 5 ô vuông lớn. Đo liên tục trong 10 giây.

5. Kết thúc quá trình đo điện tim

Bước cuối cùng trong cách sử dụng máy đo điện tim chính xác và hiệu quả cũng cực kỳ quan trọng để kết thúc quá trình. Cho bệnh nhân mặc lại áo, đặt bệnh nhân nằm tư thế thoải mái, hoặc cho bệnh nhân ra về.

Thu dọn dụng cụ:

• Kiểm tra và ngắt nguồn điện.
• Dùng cồn để lau sạch mặt các điện cực.
• Tháo rời các dây nguồn, dây điện cực.
• Cuốn gọn các dây đo. Tránh để dây bị gấp, xoắn hoặc rối. Nếu máy điện tim được để nơi cố định thì nên treo dây điện cực lên giá để bảo quản.
• Cất dụng cụ đo điện tim vào đúng nơi quy định.

Ghi hồ sơ:

• Ghi lại ngày giờ đo điện tim
• Tình hình chung của bệnh nhân.
• Dán kết quả đo được vào giấy trả kết quả.

6. Đánh giá kỹ thuật đo

Cách sử dụng máy đo điện tim đúng cách và hiệu quả cũng đề cập đến tác động bên ngoài hoặc kỹ thuật kém có thể dẫn đến nhiễu sóng và gây ra sai sót trong quá trình chẩn đoán và điều trị bệnh. Vì vậy, cần kiểm tra kỹ trước khi sử dụng máy đo điện tim.

6.1. Yếu tố gây nhiễu

Yếu tố gây nhiễu cũng được đề cập trong cách sử dụng máy đo điện tim chính xác và hiệu quả. Mặt tiếp xúc kém thường có đường đẳng điện giao động. Bề mặt tiếp xúc giữa vùng da đặt điện cực là nơi quan trọng. Cần làm sạch vùng da, lông, bôi gel để làm giảm điện trở.

6.2. Bệnh nhân không nằm yên

Cách sử dụng máy đo điện tim chính xác và hiệu quả cũng liên quan đến bệnh nhân. Có thể do bệnh nhân cảm thấy lạnh cũng ảnh hưởng đến kết quả đo, do đó cần giữ ấm cho bệnh nhân.

Bệnh nhân không hợp tác, bị căng thẳng hoặc nói chuyện trong khi đo cũng ảnh hưởng đến kết quả. Nên trấn an và động viên bệnh nhân, yêu cầu họ phải thở chậm nếu bị căng thẳng,  bệnh nhân nên để cánh tay dọc sát cơ thể để giúp làm giảm run. trong trường hợp cần thiết phải cho bệnh nhân uống thuốc an thần trước khi đo.

Một số bệnh lý rung giật cơ cũng ảnh hưởng kết quả đo: Parkinson, cường giáp hoặc run vô căn…

6.3. Các yếu tố khác có ảnh hưởng đến đường biểu diễn

Ngoài những yếu tố trên trong cách sử dụng máy đo điện tim hiệu quả và chính xác còn kể đến các yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến đường biểu diễn:

• Bôi chất dẫn điện quá rộng cũng làm mất sự khu trú chính xác.
• Điện cực đặt trên vùng xương nên dẫn điện kém.
• Chỗ nối dây dẫn với điện cực không chặt, bị buộc lỏng
• Các yếu tố khác: phòng cách điện không tốt, ẩm…
• Các yếu tố khác cũng có thể ảnh hưởng đến đường biểu diễn

Trên đây là hướng dẫn đầy đủ cách sử dụng máy đo điện tim chính xác và hiệu quả. Mọi thông tin hay có bất cứ thắc mắc nào vui lòng liên hệ với Shop.Drvip.vn để được hỗ trợ và tư vấn nhiệt tình.

Tại DrVip, máy đo điện tim chuyên nghiệp 12 kênh nhỏ gọn, di động Welch Allyn ELI 230 là giải pháp tối ưu cho các phòng khám, bệnh viện tại Việt Nam. Không những mang lại kết quả trung thực nhất vì sở hữu tốc độ lấy mẫu cao 40.000 mẫu/giây/kênh, ELI 230 còn sử dụng thuật toán VERITAS - là thuật toán được Hiệp hội Tim Mạch Mỹ dùng để kiểm chuẩn các hãng khác.

Nguồn: Tổng hợp