Mối liên hệ giữa cân nặng và sức khỏe là một chủ đề thu hút sự quan tâm ngày càng lớn trong xã hội ngày nay. Trong khi nhiều người coi cân nặng chỉ là một yếu tố về thẩm mỹ, thì thực tế cho thấy nó ảnh hưởng sâu sắc đến tình trạng sức khỏe tổng thể của con người. Sự tăng trưởng đột ngột của vấn đề thừa cân và béo phì đã đặt ra những thách thức nghiêm trọng đối với hệ thống y tế và cộng đồng.
Trong bối cảnh này, việc hiểu rõ về mối quan hệ giữa cân nặng và sức khỏe không chỉ là quan trọng để duy trì vóc dáng lý tưởng mà còn để bảo vệ sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Hãy cùng chúng tôi khám phá sâu hơn về điều này trong bài viết dưới đây.
1. Mối liên hệ giữa cân nặng và sức khỏe
Cân nặng và sức khỏe có mối tương quan với nhau. Khi cân nặng bất hợp lý, thừa cân hoặc thiếu cân đều tác động không tốt đến sức khỏe tổng thể.
1.1. Cơ thể thừa cân, béo phì
Cơ thể thừa cân có nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đái tháo đường
Khi cơ thể thừa cân, béo phì sẽ làm suy giảm hầu hết mọi khía cạnh của sức khỏe từ chức năng sinh sản, hô hấp, trí nhớ và tâm trạng. Béo phì làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính nguy hiểm và tử vong bao gồm: bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư…
Có nhiều nguyên nhân gây thừa cân, béo phì như: do gen, hoạt động thể chất, ăn uống không lành mạnh. Cụ thể là chế độ ăn uống nhiều tinh bột, thức ăn nhanh, thức ăn có chứa nhiều dầu mỡ…
1.2. Cơ thể thiếu cân
Cơ thể thiếu cân thường có cảm giác mệt mỏi
Khi cơ thể thiếu cân cũng gây ra những rủi rõ nhất định, bao gồm: Suy dinh dưỡng, kinh nguyệt không đều, loãng xương, da khô, rụng tóc, bị ốm thường xuyên, cảm thấy mệt mỏi…
Nguyên nhân cơ bản, phổ biến nhất của tình trạng thiếu cân là dinh dưỡng không đủ. Các nguyên nhân khác có thể là do bệnh tật và rối loạn ăn uống.
Vậy làm thế nào để chúng ta đánh giá được mối liên hệ giữa cân nặng và cơ thể? Khi nào là thừa cân hoặc thiếu cân để đưa ra được chế độ dinh dưỡng phù hợp?
1.3. Tại sao cân nặng ảnh hưởng đến sức khỏe?
Cân nặng đóng vai trò không thể phủ nhận trong sức khỏe của chúng ta. Theo thống kê mới nhất từ Tổ chức Y tế Thế giới, trên thế giới, có khoảng 2.8 triệu người chết mỗi năm do liên quan trực tiếp đến cân nặng quá mức. Điều này không chỉ liên quan đến nền kinh tế phát triển mà còn đặt ra thách thức đối với những nước đang phát triển, nơi mà tình trạng dư thừa dinh dưỡng và thiếu hụt dinh dưỡng đều góp phần vào vấn đề này.
Ví dụ, mối liên hệ giữa cân nặng và bệnh tiểu đường là một trong những ví dụ rõ ràng nhất về sự ảnh hưởng tiêu cực của cân nặng lên sức khỏe. Nghiên cứu cho thấy người có cân nặng quá mức có nguy cơ cao hơn gấp đôi mắc bệnh tiểu đường, khiến cho vấn đề này trở thành một đe dọa lớn đối với sức khỏe toàn cầu. Không chỉ gây ra vấn đề về sức khỏe về lâu dài, mà còn tăng gánh nặng cho hệ thống y tế và kinh tế.
Mối liên hệ giữa cân nặng và sức khỏe không chỉ dừng lại ở vấn đề của bệnh lý, mà còn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hàng ngày. Nếu chúng ta nhìn xa hơn, có mối liên hệ chặt chẽ giữa cân nặng và tâm lý cá nhân. Nhiều người mang theo áp lực về hình dáng cơ thể và cân nặng, ảnh hưởng đến tâm trạng, tự tin, và mối quan hệ xã hội. Cần nhận thức rằng việc duy trì cân nặng lành mạnh không chỉ là về sức khỏe về mặt vật lý mà còn đối với tinh thần và tâm lý của chúng ta.
2. Chỉ số BMI
2.1. Chỉ số BMI là gì?
Chỉ số khối cơ thể (BMI) được tính dựa trên chiều cao và cân nặng của người đó. Đây là một công cụ tốt để giúp phỏng đoán về mối liên hệ giữa cân nặng và sức khỏe, đánh giá khả năng mắc bệnh của một người.
Tuy nhiên, chỉ số này không phải là hoàn hảo. Bởi nếu một người có cơ bắp phát triển, chỉ số BMI có thể vượt quá giá trị bình thường, nhưng không có nghĩa là lượng mỡ trong cơ thể người đó nhiều.
Với những người lớn tuổi và khối lượng cơ bắp ít hơn, chỉ số BMI lại có thể không đánh giá chính xác lượng mỡ trong cơ thể, thường đánh giá thấp hơn so với thực tế.
Chỉ số BMI
2.2. Cách tính chỉ số BMI
Đánh giá cân nặng chuẩn theo chiều cao dựa trên chỉ số BMI:
BMI = Cân nặng/[(Chiều cao) x (Chiều cao)]
Trong đó:
- BMI đơn vị thường dùng là kg/m2
- Cân nặng (kg)
- Chiều cao (m)
Chỉ số BMI không áp dụng cho phụ nữ có thai, vận động viên, người tập thể hình
2.3. Cách đánh giá chỉ số BMI
Đối với người lớn từ 20 tuổi trở lên, sử dụng bảng phân loại chuẩn cho cả nam và nữ để đánh giá chỉ số BMI.
Theo WHO, người lớn có BMI:
- BMI < 16: Gầy độ III
- 16 ≤ BMI < 17: Gầy độ II
- 17 ≤ BMI < 18,5: Gầy độ I
- 18,5 ≤ BMI < 25: Bình thường
- 25 ≤ BMI < 30: Thừa cân
- 30 ≤ BMI < 35: Béo phì độ 1
- 35 ≤ BMI < 40: Béo phì độ II
- BMI ≥ 40: Béo phì độ III
Tuy nhiên đối với người Việt Nam và Châu Á – Thái Bình Dương nói chung, chỉ số BMI được coi là bình thường nếu ở khoảng 18,5 đến 22,9. Nó cho thấy một người đang ở mức cân nặng bình thường tương ứng theo chiều cao của họ
- BMI < 18,5: Thiếu cân
- 18,5 ≤ BMI ≤ 22,9: Bình thường
- 23,0 ≤ BMI ≤ 24,9: Thừa cân
- BMI ≥ 25,0: Béo phì
3. Các phương pháp khác đánh giá cân nặng và sức khỏe
3.1. Chỉ số WHR: Chỉ số eo/mông
Chỉ số BMI chỉ có thể phân loại mức độ gầy béo dựa vào tương quan giữa chiều cao và cân nặng, không thể phản ánh được sự phân bố mỡ trong cơ thể. Chỉ số WHR (Waist Hip Ratio) là công cụ hữu ích giúp hỗ trợ cho chỉ số BMI.
WHR = [Vòng eo (cm)] / [ Vòng mông (cm)]
Trong đó: Vòng eo được đo ở ngang rốn và vòng mông được đo ở ngang qua điểm phình to nhất của mông
Chỉ số WHR của nam giới nên từ 0,95 trở xuống, còn nữ giới nên từ 0,85 trở xuống.
Kích thước vòng eo của một người có thể cho thấy một bức tranh tổng thể tốt hơn về sức khỏe của người đó, đặc biệt là những người có cơ bắp phát triển.
3.2. Phương pháp đánh giá lượng mỡ trong cơ thể
Đo độ dày nếp gấp da
Lượng mỡ cơ thể lý tưởng khác nhau ở mỗi người, nhưng các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng lượng mỡ cơ thể vượt quá 22% đối với nam thanh niên và 27% đối với phụ nữ trẻ (mức tăng nhẹ theo tuổi) sẽ gây ra các nguy cơ đối với sức khỏe.
Nhiều phương pháp đo lượng mỡ trong cơ thể:
- Độ dày nếp gấp da
- Phân tích trở kháng điện sinh học
- Đo mật độ, so sánh cân nặng đo trong không khí và dưới nước.
Các phương pháp khác đo lượng mỡ trong cơ thể
4. Làm thế nào để duy trì cân nặng và sức khỏe lý tưởng?
Để duy trì được cân nặng và sức khỏe tốt, bất kể bạn đang thừa cân hay thiếu cân đều cần thực hiện các công việc sau:
4.1. Chế độ ăn uống lành mạnh
Tùy vào tình trạng cơ thể để xây dựng chế độ ăn uống nhiều hay ít calo
Nguyên tắc ăn uống rất quan trọng để duy trì cân nặng tiêu chuẩn cho bất cứ ai, nhất là nếu chỉ số này của bạn đang không chuẩn. Tùy vào mục tiêu của bạn là tăng cân hay giảm cân mà thực đơn thiết kế hàng ngày sẽ cung cấp lượng calo nhiều hay ít.
Hãy bắt đầu bằng việc ăn đầy đủ ngày 3 bữa, đúng thời gian và đầy đủ, cân bằng giữa các nhóm nguyên tố vi lượng, đa lượng. Đồng thời, nên hạn chế các thực phẩm chứa nhiều chất béo không tốt, thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều phụ gia. Chúng đều gây ảnh hưởng đến hiệu quả tăng, giảm cân của bạn.
4.2. Luyện tập thể dục thể thao đều đặn
Dù chỉ số cân nặng, chiều cao của bạn là bao nhiêu thì tập thể dục vẫn vô cùng quan trọng và không thể bỏ qua. Ngoài giúp duy trì cân nặng lý tưởng, tập thể dục còn giúp cải thiện sức khỏe chung, tăng cường sức đề kháng giúp bạn ít mắc bệnh hơn.
Cường độ luyện tập thể dục nên duy trì là 3 - 4 buổi mỗi tuần với bài tập tự chọn theo sở thích như Cardio, bài tập rèn luyện sức mạnh… Nên chọn các bài tập tăng cường sức khỏe chung thay vì tăng cơ bắp cho một vài cơ. Ngoài ra, nếu có thể hãy tham gia các môn thể thao như bơi lội, bóng đá mỗi tuần.
4.3. Theo dõi cân nặng và sức khỏe
Cân sức khỏe điện tử đạt chuẩn y tế, thương hiệu Seca
Người trưởng thành thường rất khó để tăng chiều cao, nếu có thể cũng chỉ cải thiện được rất ít. Vì thế, bạn nên đặt mục tiêu cân nặng chuẩn cho mình dựa trên chiều cao thực tế, xem xét với cân nặng hiện tại để có được mục tiêu tăng, giảm cân cho phù hợp.
Nên đặt mục tiêu nhỏ thay đổi 1 kg/tuần thay vì hàng chục cân sẽ khiến bạn không thể đạt được. Đừng quên ghi chép lại tiến trình cải thiện cân nặng của mình để thay đổi nếu chưa hiệu quả.
Trang bị cho mình cân sức khỏe điện tử tại nhà là một điều nên làm. Lựa chọn loại cân đạt chuẩn y tế, chính xác và chất lượng tốt sẽ đảm bảo kết quả cân nặng của bạn không bị sai lệch. Seca là thương hiệu cân y tế đạt chuẩn, hình thành và phát triển hơn 100 năm, được các phòng khám và chương trình đo lường của nhiều quốc gia tin dùng. Khám phá các sản phẩm Seca bằng cách truy cập Shop.drvip.vn hoặc liên hệ hotline 0965 053 050 để được hỗ trợ.
Tóm lại, thừa cân hay thiếu cân đều gây ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe, do đó, bạn cần thường xuyên theo dõi chiều cao và cân nặng để kịp thời có các biện pháp điều chỉnh hợp lý. Việc điều chỉnh chế độ ăn lành mạnh và luyện tập thể dục thể thao đều đặn, theo dõi cân nặng và sức khỏe thường xuyên là các biện pháp hữu hiệu giúp bạn có một thân hình cân đối và khỏe mạnh.
Nguồn: Tổng hợp
