Mentzer là một trong những chỉ số tham khảo giúp định hướng phân biệt thiếu máu thiếu sắt và Beta Thalassemia khi xét nghiệm công thức máu. Tuy nhiên, chỉ số này không mang tính chẩn đoán khẳng định và không thể thay thế các xét nghiệm chuyên biệt khác để chẩn đoán 2 bệnh này.
1. Tổng quan về chỉ số Mentzer
Chỉ số Mentzer (Mentzer Index) được mô tả vào năm 1973 bởi William C. Mentzer
Đóng vai trò quan trọng trong việc phân biệt bệnh thiếu máu thiếu sắt (IDA) với Beta Thalassemia (BTT)
Nhiều nghiên cứu đã chứng minh độ nhạy và độ đặc hiệu cao cho chỉ số này.
Chỉ số được tính bằng tỷ lệ giữa thể tích trung bình hồng cầu (MCV, tính bằng fL) với số lượng hồng cầu (RBC, tính bằng Millions per Microliter):
Mentzer Index = MCV/RBC
2. Điểm cắt phân biệt IDA và BTT
Thiếu máu thiếu sắt và Beta Thalassemia đều gây ra giảm kích thước và số lượng hồng cầu, gọi là thiếu máu hồng cầu nhỏ nhược sắc. Vậy làm thế nào để phân biệt?
Định hướng phân biệt thiếu máu thiếu sắt và Beta Thalassemia dựa trên chỉ số Mentzer
Điểm cắt (Cut-off) phân biệt IDA và BTT:
- Chỉ số Mentzer >13: nhiều khả năng là thiếu máu thiếu sắt
- Chỉ số Mentzer <13: nhiều khả năng là Beta Thalassemia
Điểm hạn chế của chỉ số Mentzer:
- Không phân biệt được các loại beta thalassemia.
- Có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khác như tuổi, giới tính, chế độ ăn uống.
3. Nguyên lý
Khi thiếu máu thiếu sắt, tủy không sản xuất được nhiều hồng cầu và hồng cầu có kích thước nhỏ (microcytic) nên RBC (số lượng hồng cầu) và MCV đều thấp, chỉ số này sẽ lớn hơn 13.
Ở Beta Thalassemia, một bệnh rối loạn tổng hợp globin, số lượng hồng cầu được tạo ra vẫn bình thường, nhưng tế bào nhỏ hơn và dễ vỡ hơn. Do đó, RBC bình thường nhưng MCV thấp nên chỉ số sẽ nhỏ hơn 13.
4. Ý nghĩa
Hồng cầu nhỏ nhược sắc dưới kính hiển vi
Khi xét nghiệm phết tế bào máu ngoại vi gợi ý bệnh thiếu máu nhược sắc hồng cầu nhỏ, việc phân biệt BTT với IDA là vô cùng quan trọng vì điều trị bằng sắt có thể dẫn đến những di chứng nặng nề bao gồm tổn thương gan và tim do quá tải sắt.
Ngoài ra, việc chẩn đoán bệnh Thalassemia trong quá trình sàng lọc trước sinh có thể giúp xác định được bệnh lý huyết sắc tố.
5. Gợi ý xét nghiệm tiếp theo
Những người có chỉ số Mentzer < 13 có thể được định lượng HbA2 bằng phương pháp điện di hemoglobin để khẳng định BTT.
Nếu chỉ số Mentzer > 13, có thể cần làm thêm các xét nghiệm khác như xét nghiệm ferritin huyết thanh hoặc sắt để xác định nguyên nhân cơ bản gây thiếu máu.
Với những ưu điểm vượt trội là đơn giản, tiết kiệm chi phí và phát hiện sớm, chỉ số Mentzer đang được các bác sĩ tin cậy dùng để định hướng phân biệt thiếu máu thiếu sắt và Beta Thalassemia. Hiện nay chỉ số này cũng đã có trong kết quả xét nghiệm tế bào máu của một số thương hiệu nổi tiếng như máy huyết học của thương hiệu Nihon Koden, model; MEK-1305.
Nguồn: Dr Rohita Kumar
