Trong ngôn ngữ y khoa, ECG (Electrocardiogram) là một kỹ thuật ghi lại biến đổi của các dòng điện do hoạt động cơ bắp tim tạo ra. Nó thường được sử dụng để đánh giá điện tín hiệu của tim và ghi lại những thay đổi trong chu kỳ co bóp và truyền dẫn của điện trong tim.
ECG là một công cụ quan trọng trong chẩn đoán và theo dõi các vấn đề về tim mạch, bao gồm cả rối loạn nhịp tim và các bệnh lý tim mạch khác. Kết quả ECG thường hiển thị dưới dạng biểu đồ điện tâm đồ. Nắm vững cách đo ECG góp phần tăng độ chính xác của kết quả.
1.Chuẩn bị bệnh nhân và máy đo ECG
Bước đầu tiên trong cách đo ECG chính xác là chuẩn bị bệnh nhân và máy móc:
Mang máy đo điện tim và dụng cụ máy móc đến nơi làm chuẩn bị đo.
Thông báo và giải thích cho bệnh nhân được đo biết về việc sắp làm.
Động viên, trấn an bệnh nhân yên tâm và hợp tác.
Cần kiểm tra xem chung quanh có máy nào lớn đang hoạt động, xem nó có thể làm ảnh hưởng tới sóng điện tim không.
Nhắc bệnh nhân bỏ ra hết những gì có thể gây nhiễu sóng: máy điện thoại, kim loại…
Cho bệnh nhân nằm ngay ngắn, hai bàn tay ngữa, hai chân không chạm nhau. Nằm thoải mái đúng tư thế, mắt nhắm. Nếu là bệnh nhân nhi không hợp tác, giãy giụa nhiều phải cho uống thuốc an thần để trẻ ngủ yên.
Kiểm tra lại các thông số cần thiết khi đo điện tim: đo Huyết áp, cân nặng, chiều cao.
Bộc lộ ngực bệnh nhân hoàn toàn. Nếu nhân viên nam đo cho nữ bệnh nhân cần có người thứ ba trong phòng.
Đặt máy ở nơi bằng phẳng, vững chắc.
Kiểm tra lại nguồn điện. Những nguồn điện không ổn định ngoài việc có thể làm mau hỏng máy còn làm nhiễu điện khi đo. Trong trường hợp đó tốt nhất là đo bằng nguồn điện dự trữ từ pin có sẵn trong máy.
Mở máy đo điện tim. Kiểm tra xem máy có hoạt động bình thường không.
Dùng bông đã tẩm cồn lau trên bề mặt da sẽ tiếp xúc với các mặt điện cực để tăng cường diện tiếp xúc. Có thể bôi gel lên cả bề mặt tiếp xúc của các điện cực sẽ có hiệu quả hơn.
Vậy đã xong các bước chuẩn bị đầu tiền, sẽ chuyên sang phần tiếp theo để nắm được cách đo ECG đơn giản và chính xác.
2.Cách đo ECG
Cách đo ECG gồm các bước sau:
2.1. Cách đặt các chuyển đạo
Cách đặt các chuyển đạo là bước đầu tiên cần nắm trong cách đo ECG. Cách đặt các chuyển đạo như sau:
Thoa một lớp gel lên da, sau đó đặt các điện cực lên da
Chọn chỗ mô mềm để đặt điện cực, không nên đặt lên xương
Có 12 chuyển đạo thông dụng: 6 chuyển đạo ngoại vi và 6 chuyển đạo trước tim
Vị trí mắc 6 chuyển đạo ngoại vi: mắc các điện cực có ghi ký hiệu “Left” và “Right” vào 2 cổ tay và 2 cổ chân:
- Cổ tay phải - Điện cực màu đỏ (RA)
- Cổ tay trái - Điện cực màu vàng (LA)
- Cổ chân phải - Điện cực màu đen (RL)
- Cổ chân trái - Điện cực màu xanh (LL)
Cách gắn các điện cực ngoại vi
Vị trí mắc 6 chuyển đạo trước tim: mắc các điện cực lên 6 điểm ở vùng trước tim:
- V1: khoảng liên sườn 4 bên phải, sát bờ xương ức
- V2: khoảng liên sườn 4 bên trái, sát bờ xương ức
- V3: điểm giữa đường nối V2 và V4
- V4: giao điểm giữa đường trung đòn trái và đường ngang đi qua mỏm tim
- V5: giao điểm của đường nách trước và đường ngang đi qua V4
- V6: giao điểm của đường nách giữa với đường ngang đi qua V4, V5
Vị trí mắc 6 chuyển đạo trước tim
Một số vị trí mắc các điện cực đặc biệt khác:
Về bên trái quả tim: kéo dài đường ngang đi qua V4 và V6 ra phái sau lưng và đặt điện cực thăm dò vào giao điểm của đường đó với:
- Đường nách sau là V7
- Đường thẳng đi qua múi xương bả vai là V8
- Đường thẳng đứng giữa cột sống là V9
Vị trí mắc các điện cực đặc biệt: V7, V8, V9
Về bên phải quả tim:
Vị trí đối xứng với:
- V3 là V3R
- V4 là V4R
- V5 là V5R
- V6 là V6R
Phía dưới tim: vị trí đáy mũi kiếm xương ức là VE
Phía trên tim: đưa cả loạt điện cực từ V1 đến V6 cao lên:
- 1 khoang liên sườn gọi là X1 đến X6
- 2 khoang liên sườn gọi là Y1 đến Y6.
2.2. Cách vận hành máy
Bước tiếp theo trong cách đo ECG là bước vận hành máy đo ECG:
Ấn nút Auto - nút Start: để đo các chuyển đạo một lần
Ấn nút Lead - nút Start: để đo từng chuyển đạo
Bình thường người ta thường thống nhất một vận tốc in để việc đọc điện tim quen mắt và nhanh chóng hơn. Vận tốc đó thông thường là 25 mm/s
Giấy ghi điện tim
2.3. Kết thúc quá trình đo ECG
Bước cuối cùng trong cách đo ECG cần chú ý nhất:
Máy đo xong, tắt nguồn điện, ta gỡ các điện cực
Lau sạch gel trên người bệnh nhân, trả bệnh nhân tư thế thoải máu
Lau sạch máy và các dụng cụ phụ
Cắt dán điện tâm đồ, đọc kết quả và ghi hồ sơ.
3. Thành phần điện tâm đồ
Các chuyển đạo ở chi: DI, DII, DIII, aVR, aVL, aVF
Các chuyển đạo
- Chuyển đạo ở chi: DI, DII, DIII, aVR, aVL, aVF
- Chuyển đạo trước ngực: V1, V2, V3, V4, V5, V6
Sự biến thiên của các sóng ở các chuyển đạo khác nhau tùy thuộc vào vector điện tim tức thời
Các điện tâm đồ bình thường gồm:
- Sóng P: sóng khử cực hai nhĩ
- Sóng PR: thời gian dẫn truyền xung từ nhĩ đến thất
- Sóng QRS: thời gian khử cực hai thất
- Đoạn ST: Thời gian hai tâm thất hoàn toàn bị khử cực
- Khoảng QT: thời gian thu tâm điện cơ học của tim
- Sóng T: sóng tái cực hai tâm thất
- Sóng U: nguồn gốc sóng U không chắc chắn bình thường không thấy trên điện tâm đồ hay chỉ một sóng nhỏ sau sóng T.
Thành phần điện tâm đồ
4. Nguyên nhân làm cho kết quả điện tâm đồ không chính xác
Có một số nguyên nhân có thể làm cho kết quả điện tâm đồ không chính xác. Dưới đây là 4 nguyên nhân phổ biến và cần chú ý đến cách đo ECG sao cho chính xác:
- Sự cài đặt không đúng: Nếu ECG không được cài đặt hoặc đặt đúng cách, nó có thể tạo ra kết quả không chính xác. Các điện cực và thiết bị cần phải được đặt ở vị trí chính xác trên cơ thể để thu thập tín hiệu tim.
- Nhiễu điện từ môi trường: Nhiễu từ môi trường như sóng điện từ, đèn sáng mạnh, hoặc thiết bị điện tử gần đó có thể ảnh hưởng đến kết quả ECG. Điều này đặc biệt quan trọng trong môi trường y tế đầy điện tử.
Máy đo ECG, thương hiệu Welch Allyn (Mỹ)
- Không tuân theo quy trình đo: Khi đo ECG, bệnh nhân cần phải tuân theo quy trình đo, chẳng hạn như nằm yên, không nói chuyện hoặc di chuyển quá nhiều. Nếu quy trình này không được tuân theo, kết quả có thể không chính xác.
- Lỗi máy móc hoặc thiết bị: Máy ECG hoặc thiết bị có thể gặp lỗi hoặc hỏng, dẫn đến kết quả không đúng. Điều này cần kiểm tra và bảo trì định kỳ để đảm bảo tính chính xác của thiết bị. Một số thương hiệu máy đo điện tim chất lượng tốt mà bạn có thể tham khảo: Welch Allyn (Mỹ), Nihon Kohden (Nhật Bản)...
Để đảm bảo kết quả đo ECG chính xác, điều quan trọng cần có là quy trình chuẩn xác, thiết bị hoạt động ổn định. Nhân viên y tế nên nắm kỹ cách đo ECG và nếu có sự nghi ngờ về tính chính xác của kết quả, nên thực hiện lại ECG hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia y tế và hãng sản xuất.
Nguồn: Tổng hợp
