Cơ chế ăn mặn gây tăng huyết áp

Cơ chế ăn mặn gây tăng huyết áp được nhiều người quan tâm hiện nay. Ăn mặn (ăn nhiều muối) làm tăng lượng natri trong máu, gây giảm khả năng lọc nước của thận. Điều này tạo nên nguy cơ cao bị tăng huyết áp vì lượng chất lỏng không được lọc gây áp lực căng thẳng lên mạch máu và thận.

1. Tác hại của việc ăn mặn đến sức khỏe

Muối là một chất cần thiết cho cơ thể nhưng nếu ăn mặn quá có thể gây ra những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, cả ngắn hạn và dài hạn.

1.1. Tác động ngắn hạn

Ăn quá nhiều muối trong cùng một bữa hay trong một ngày có thể dẫn đến một số tác động ngắn hạn như:

• Giữ nước dẫn đến các dấu hiệu như sưng phù, thường thấy ở bàn tay, bàn chân và tăng cân.
• Tăng huyết áp tạm thời do cơ thể giữ nước. Tuy nhiên, mức độ nhạy cảm với muối ở mỗi người không giống nhau nên không phải ai cũng bị tăng huyết áp khi ăn mặn. Thường người cao tuổi và người béo phì dễ bị tăng huyết áp hơn khi ăn nhiều muối.
• Cảm giác khát nhiều.
• Nếu tăng natri máu nhanh có thể gây bồn chồn, khó thở, khó ngủ, giảm đi tiểu.

1.2. Tác động dài hạn

Thói quen ăn nhiều muối trong thời gian dài có thể gây ra một số vấn đề về sức khỏe:

• Bệnh tăng huyết áp.
• Nguy cơ mắc bệnh tim và tử vong sớm. Khi đã hiểu tại sao ăn mặn tăng huyết áp, bạn cũng thấy nguy cơ biến cố tim mạch tăng khi nạp nhiều muối. Đột quỵ, nhồi máu cơ tim đều đe dọa tính mạng của người bệnh.

2. Cơ chế ăn mặn gây tăng huyết áp

Thường thì, chất lỏng dư thừa được lọc qua thận và đưa vào bàng quang, rồi tiếp tục đi ra ngoài cơ thể qua đường nước tiểu. Để thực hiện quá trình này, thận phải hoạt động thẩm thấu để loại bỏ nước ra khỏi máu.

Tuy nhiên, cơ chế ăn mặn gây tăng huyết áp (ăn nhiều muối) là làm tăng lượng natri trong máu và phá vỡ cân bằng natri và kali, gây giảm khả năng lọc nước của thận. Điều này tạo nên nguy cơ cao bị tăng huyết áp vì lượng chất lỏng không được lọc gây áp lực căng thẳng lên mạch máu và thận. Theo thời gian, căng thẳng này có thể gây tổn thương cho thận và làm suy giảm chức năng của chúng.

Tăng huyết áp do ăn mặn có thể gây căng thẳng cho động mạch, khiến cơ nhỏ trong thành động mạch phải hoạt động mạnh mẽ và dày hơn để đối phó. Điều này làm hẹp không gian bên trong các động mạch, dẫn đến tăng áp lực máu.

Tăng huyết áp có thể làm vỡ hoặc tắc nghẽn các động mạch, gây thiếu oxy và các chất dinh dưỡng quan trọng cho các cơ quan trong cơ thể, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

3. Một số dấu hiệu cho biết bạn đã ăn mặn

Trong chế độ ăn hàng ngày, việc xác định chính xác hàm lượng muối, nước mắm và các thành phần natri trong mỗi loại thực phẩm là khó khăn. Do đó, để nhận biết liệu cơ thể có đang ăn mặn hay không, bạn có thể dựa vào một số dấu hiệu sau:

• Thường xuyên khát nước
• Huyết áp tăng
• Cảm giác sưng phù ở chân hoặc tay
• Bị sỏi thận do thận phải hoạt động quá sức
• Luôn cảm thấy thức ăn nhạt nhẽo, không vừa miệng

Nếu bạn gặp những tình trạng như trên, đó có nghĩa là cơ thể đang "phản đối" việc ăn mặn quá mức. Để giảm thiểu những nguy cơ sức khỏe do cơ chế ăn mặn gây ra, hãy điều chỉnh thói quen ăn mặn của bạn càng sớm càng tốt.

4. Làm cách nào để hạn chế ăn mặn?

Như đã đề cập ở trên, ăn mặn có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe tổng thể. Để giảm nguy cơ mắc các bệnh tim, tăng huyết áp hoặc bệnh sỏi thận, cách tốt nhất là hạn chế tiêu thụ muối vào cơ thể.

Một ngày, chúng ta chỉ nên ăn khoảng 6g muối và không quá 5g mì chính, riêng những người có bệnh tim mạch hoặc có yếu tố nguy cơ tim mạch như rối loạn lipid máu thì lượng muối cần hạn chế hơn, không quá 5g muối trong 1 ngày, đặc biệt những người trên 45 tuổi cần hết sức lưu ý vấn đề này.

Người lớn nên hướng dẫn trẻ em hình thành thói quen ăn ít muối từ sớm vì chức năng thận của trẻ còn yếu, dẫn đến khả năng thải muối kém hơn so với người trưởng thành. Nếu ăn quá nhiều muối, natri sẽ tích tụ trong cơ thể, gây hại cho sức khỏe của trẻ. Trong quá trình nấu ăn cho trẻ, không cần phải thêm muối bổ sung vì thức ăn đã chứa đủ lượng muối cần thiết để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của bé.

Trong bữa ăn hàng ngày, nên hạn chế sử dụng các loại thực phẩm chứa nhiều muối như mắm tôm, dưa cà muối, thịt hun khói, thịt đóng hộp, thịt sấy, mắm cá  hoặc các loại thực phẩm đã chế biến sẵn.

Đối với những người có tiền sử hoặc đang bị tăng huyết áp, nên chỉ nạp khoảng 3g muối mỗi ngày và tự kiểm tra huyết áp tại nhà để theo dõi. Nên tránh chấm nước mắm vào các loại thực phẩm trong bữa ăn, đặc biệt là những người bị suy thận hoặc suy tim giai đoạn nặng nên ăn nhạt hoàn toàn.

Nếu bạn gặp khó khăn khi thực hiện chế độ ăn ít muối, hãy bắt đầu giảm dần lượng muối và sử dụng thêm các gia vị khác khi nấu ăn, chẳng hạn như các loại rau thơm hoặc gia vị chua cay để tăng vị và giảm độ mặn cho món ăn.

5. Thực phẩm tốt cho người bệnh tăng huyết áp

Người bị tăng huyết áp cần thực hiện: ăn ít muối, ít dầu mỡ và ít đường. Bên cạnh đó, người bệnh cần đặc biệt lưu ý:

• Ăn nhiều rau xanh: Rau xanh là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ, giúp cân bằng ăn uống. Các dưỡng chất trong rau xanh hỗ trợ tăng cường khả năng miễn dịch, cải thiện quá trình hấp thụ đường và chất béo, đặc biệt có lợi cho người bị tăng huyết áp.

• Ăn nhiều cá: Cá có chứa nhiều axit béo không bão hòa, giúp giảm mỡ máu và phòng ngừa tắc nghẽn mạch máu.
• Ăn ít thịt gia súc, gia cầm: Tránh tiêu thụ quá nhiều thịt gia súc và gia cầm vì chúng chứa nhiều axit béo bão hòa không tốt cho huyết áp.

Nguồn: Tổng hợp